Fare Yaşam Biçimleri

  • Fare ve Sıçan Türleri

  •  Özellikle evlerde, gıda üretimi yapan fabrika, atölye gibi yerlerde yuvalanarak yaşayan fare ve sıçanlar, gıdaların üstünde dolaşıp, gıdaları tüketip ve gıdaları kirletip zarar verirler. Bununla da kalmayıp elektrik kablolarını kemirerek yangınlara sebep olan fare ve sıçanlar, uyku halindeki insanların kulak, dudak ve parmaklarını kemirerek zarar verirler. Fare ve sıçanlar hakkında akademik bilgi birikimine sahip fare ilaçlama şirketimiz, fare ve sıçanlar ile mücadelede %100 garantili kesin sonuçlar sağlar. Dünya üzerinde en yaygın türleri adi sıçan, gemi sıçanı ve ev faresidir. Bulaşıcı hastalıkları taşıyan ve bulaştıran, bu fare ve sıçan zararlarını yakından tanıyalım;

LAĞIM SIÇANI(ADİ SIÇAN, NORVEÇ SIÇANI, KAHVERENGİ SIÇAN, RATTUS NORVEGİCUS

Lağım sıçanı, çok iyi yüzücü, çok iyi dalıcı, çok iyi kazıcıdır. 150-500 gr ağırlığında olan adi sıçan kuyruk hariç 18-25 cm boyundadır. Lağım sıçanının kuyruğu diğer türlere göre daha kısa olup, kuyruğun üst tarafı koyu, alt tarafı açık renktedir. Adi sıçanın sırt tüyleri kahverengi ve siyah, karın tüyleri ise gri ve beyaz olur. Kanalizasyon ve drenaj sistemlerinde yaşayan lağım sıçanı, su yakınında, lağım içinde, dere, nehir, bataklık, çöp çukurları ve limanlara yerleşerek, yuvalanır. Bina içlerinde çöp ve atık yiyecek yığınlarında, duvar döşeme arasındaki boşluklarda rastlanır. Dünya da ki dağılımı; Asya, Avrupa, Kuzey Amerika başta olmak üzere Kuzey yarım küreye daha geniş şekilde yayılmıştır.

GEMİ SIÇANI(ÇATI SIÇANI, SİYAH SIÇAN, RATTUS rattus)

Çatı sıçanı, çok iyi kemirici, çok iyi tırmanıcı ve çok çevik sıçan türüdür. 80-300 gr ağırlığında olan gemi sıçanı, kuyruk hariç 16-21 cm boyundadır. Orta büyüklükte olan çatı sıçanı, bina çatısı, ev, apartman katları, dükkan, alışveriş merkezi, kümes, ambar, market, restoran, tahıl deposu gibi alanlarda yaşar. Ağaç ve üzüm kütükleri üzerinde yaşamayı da seven gemi sıçanı, ılıman bölgeleri tercih edip, birçok köy ve kente yerleşmiştir. Türkiye de en çok Karadeniz kıyısında rastlanan çatı sıçanı, en fazla İstanbul ve Sinop arasındaki yerleşim yerlerinde görülür.

 

  • EV FARESİ(MUS MUSCULUS)

    Ev faresi, çok iyi tırmanır, çok iyi kemirir ve çok iyi kazıcıdır. 10-21 gr ağırlığında olan ev faresi, kuyruk hariç 6-10 cm boyundadır. Kuyruk uzunluğu vücut uzunluğuna eşit olan ev faresi, kuyruğunun her tarafı koyu renktedir. Ev faresinin sırt tüyleri, siyah ve kahverengi, karın tüyleri ise gri renktedir. Vücuduna göre kulakları çok büyük olan ev faresinin ayakları küçüktür. Bu noktada yavru sıçan ve ev faresi arasındaki fark ortaya çıkar ve birbirinden ayırt etmemizi sağlar. Yavru sıçanların ayak ve kafaları vücutlarına oranla, daha büyük ve kuyrukları kalındır. Şehirlerde ve çiftlik evlerinde yaygın olarak görülen ev faresi, ev, gıda depoları, soğuk hava depoları, çeltik tarlaları, buğday tarlaları, çöp boşaltma alanları, tuzlu bataklıklar, kömür madeni gibi alanlarda yaşarlar.

  • NOT: Bulaşıcı hastalık taşıyan zararlı olan diğer bir tür olan kır faresi(Apodemus sylvaticus), tarım alanlarında görülür ve bina içine de girebilir. Uzun bir kuyruğa sahiptir.

    FARE VE SIÇANLARIN TAŞIDIĞI BULAŞICI HASTALIKLAR:

    Dünya da insandan sonra en çok nüfusa sahip memelifare ve sıçanlardır. İnsanların yaşam alanlarına giren fare ve sıçanlar, yiyeceklerine ortak olur, eşyalarını kemirir ve insanlara hastalık bulaştırırlar. Fare ve sıçanlar, 200 kadar patojen organizma(bakteri, virüs, mantar solucan, artropod) taşırlar. Fare ve sıçanların bulaştırdığı hastalıkları inceleyelim.

    SALMONELLOSİS

    Salmonelle denen bakteriden kaynaklanan bir enfeksiyondur. Gıda zehirlenmesi(Gastroenterit), Kan zehirlenmesi(Bacterimia), Tifo(dünyanın az gelişmiş ülkelerinde öldürücü bir hastalık) gibi hastalıklara neden olur. Solmonelle küçük yaştaki çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan insanlar için çok tehlikelidir. Çeşitli evcil hayvanlar, kümes hayvanları, yabani hayvanlar, sıçan ve farelerin dışkı ve idrarları ile enfeksiyon insan ve hayvanlara yayılabilir. Enfeksiyon en çok gıdalardan kaynaklanır. Fırın, market, restoran ve mutfak tezgahlarının temizliğine çok dikkat etmek gerekir. Gıda zehirlenmesine bağlı hastalıkların taşınmasında sıçanlara göre ev faresi daha fazla etkilidir. Hastalığın belirtileri; ishal(kanlı olup 3-5 gün sürere), ateş, üşüme, mide bulantısı, kusma ve mide kramplarıdır. Yemek pişiren kişilerin ellerini sık sık yıkaması gerekir. Salmonelle bakterisinin neden olduğu tifo belirtileri ise baş ağrısı, boğaz ağrısı, öksürük, ateş, pişik, ishal ya da kabızlık olarak ortaya çıkar. Gıda zehirlenmesi 3-5 gün sürer, kan zehirlenmesi ve tifo hastalığının tedavisi 2 hafta sürebilir.

    VEBA(PLAQUE)

    Bulaşıcı ve öldürücü bir hastalıktır. Veba fare ve sıçanları etkileyenzoonotik bir hastalıktır. Sıçanlardan diğer hayvanlara, sinekler ve pireler yoluyla insanlara taşınarak bulaşır. Yakın temas halinde hastadan solunum yolu ile çıkan damlacıkların infeksiyonu diğer insanlara bulaşır. Veba hastalığının nedeni pisliktir. Pis ve güneş girmeyen yerler veba için en uygun ortamlar olup, mikrop bulaştıktan 2-8 gün içinde belirtiler görülür. Hastada aniden başlayan baş ve sırt ağrıları, ateş, titreme, kusma, nefes darlığı, halsizlik, deri lekeleri, burun kanaması, kan tükürme, kasık ağrıları, devamlı dalgınlık olarak belirtiler görülür. Hastanın dili kahverengi ve kurudur. Yapılacak ilk iş hastayı tecrit etmek, çevresindeki sağlıklı kişilerinde koruyucu aşı olmasını sağlamaktır. Pnömonik veba, doğrudan insandan insana geçer bu nedenle vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna gidip tedavi olmak gerekir. Kent sıçanları tarafından taşınan veba doğada yaşayan kemirgenler tarafından bulaşır. Sıçandan sıçana bulaşan veba hastalığı, sıçandan insana taşındığında, Kızıl ağız hastalığı(yersiniosis) denilen akut hastalığa yol açar.

    LEPTOSPİROZ

    Kan yolu ile bulaşan, yabani memeli hayvan, özellikle fare ve sıçanlardan geçen bir enfeksiyondur ve etkeni leptospira adlı bakteridir. Klinik belirtiler, ölümcül çeşidinden, hiçbir belirtisi olmayan çeşidine kadar büyük değişkenlik gösterir. Başlıca belirtileri, ateş, yaygın ağrılar, kan işeme biçiminde böbrek sedromu ve sadece bazı olgularda rastlanan sarılık. Enfekte hayvanın dokusu ve idrarı ile toprak ve suya direk teması olan kişiler de görülen bir hastalıktır.

    SIÇAN TİFÜSÜ(PİRE TİFÜSÜ)

    Komensal kemirgenler ve insanlarda görülen riketsia enfeksiyonudur. Pire gaitası ile insana geçen ve özellikle ısırılma sonrası kaşıntı ile oluşur. Bir diğer bulaşma şeklide; pire gaitası ile enfetke tahıl torbaları ve yatak örtülerinin silkelenmesi esnasında toz içinden solunum yolu ile bulaşır. Kentlerde daha çok rastlanır. Ölüm oranı düşüktür fakat antibiyotikle ciddi bir tedavi gerektirir.

    LASSA ATEŞİ(LASSA HUMMASI)

    Lassa humması virüsü sıçan ve fare tarafından taşınır, ter ve idrar gibi maddelerin aerosellerine veya bu maddelere doğrudan temas ile hastalık bulaşır. Lassa ateşinin kuluçka süresi 6-21 gün olup hastalık aşamalı olarak görülür. Ateşle başlar genel bir kırgınlık ve zayıflık sonrasında baş ağrısı, boğaz ağrısı, kas ağrısı, göğüs ağrısı, mide bulantısı, kusma, ishal gibi belirtilerle ortaya çıkar. Özellikle ev farelerinden bulaşan bir hastalıktır.

    SODOKU(STREPTOBASİLLOZ)

    Sıçanlar, insanların, kulak, dudak, el ve parmaklarını ısırarak kemiren ve bu yolla hummaya yol açan, hastalık etmeni taşır. Sodoku adı verilen hastalığa yol açan spirillum minus veya streptobacillus moniliformis basilidir. Sıçan ısırması sonucu görülebilecek diğer hastalıkta tetanozdur. Isırılan kişi sağlık kuruluşuna başvurmalı son 5 yıl içinde aşı yapılmamışsa, tetanoz aşısı ile aşılanmalıdır.

    TRİŞİNOZ(TRİCHİNELLA SPİRALİS)

    Domuz, insan ve sıçanlarda görülen enfeksiyondur. Enfekte sıçanlar ve gaitalarını yiyerek beslenen domuzlara hastalık bulaşır. Sıçanlarda enfekte olmuş diğer sıçan ölülerini ve mezbahaların çevresine atılmış domuz parçalarını yiyerek enfekte olurlar. İnsanlarda iyi pişmemiş domuz etini yiyerek enfekte olurlar. Sıçan ve fareler, bağırsak parazitlerinin insanlara geçmesinde konakçı görevi görürler. Parazitlerin yumurtalarını taşıyan sıçan ve fareler gaitaları ile gıdalara bulaştırırlar. İnsanlarda bu gıdaları yiyerek enfeksiyonun oluşmasını sağlar.